Dış ticarette vesaik mukabili ödeme yöntemi hem ihracatçı hemde ithalatçı firmayı garanti altına alan bir ödeme yöntemi niteliğindedir.

Dış ticarette vesaik mukabili ödeme yöntemi hem ihracatçı hemde ithalatçı firmayı garanti altına alan bir ödeme yöntemi niteliğindedir. İhracatçı firmanın malları hazırlaması ve sonrasında sevk etmesini takiben ihraç evraklarını ihracatın ödemesini almak için bankasına verdiği ve sonrasında evraklara karşılık ihracat bedelinin tahsil edildiği bir yöntemdir. İki tarafında belirli garantileri vardır, ithalatçı gerekli evraklar olmadan malı gümrükten alamayacaktır, ihracatçı ise evraklar karşılığı parasını alacağını garanti altına almış bulunmaktadır. Malların gümrüğe geldiğinden haberdar olan ithalatçı mal bedelini bankasına öder ve sonrasında sevk vesaiklerini teslim alır. Bu vesaikler ile malları gümrükten teslim alır sonrasında ithalatçının bankası ihracatçının bankasına ödeme yapar. İhracatçıda kendi bankasından ihracat bedelini teslim alır.

İki tarafı da birbirine bağlayan unsurların olması ve kısmen garanti altına alınması konusunda tercih edilebilecek bir ödeme yöntemidir. Peşin ödeme ve mal mukabili ödeme yöntemlerine göre oldukça büyük garantiler sağlayan bu ödeme yöntemi, Akreditif vb. yöntemler kadar garanti olmasa da uluslararası ticarette birçok firmanın tercih ettiği ve çok fazla bürokrasiye olanak vermeyen bir yöntemdir.

Buyurun yazımızın devamında sizlerle vesaik mukabili ödeme yöntemini detaylı şekilde inceleyelim.

Genel Hatlarıyla Vesaik Mukabili Ödeme Yöntemi Nedir?

  • Dış ticarette en garanti yöntem Akreditif olmakla birlikte vesaik mukabili ödeme yöntemi de buna benzerdir. Daha az karmaşık yapıya sahip olması ve daha basit olması sebebiyle tercih edilebilir.
  • Vesaik mukabili ödeme yönteminde ödeme ve vesaiklere aracılık eden kuruluşlar bankalar olsa da vesaik kontrolü veya ödeme garantisi gibi imkanlar sunmazlar.
  • Taraflar ödeme, vesaik doğruluğu vb. gibi konularda bizzat kendileri sorumludur. Bankalar bu konularda herhangi bir garanti vermez ve etkin rol oynamazlar.
  • Akreditif ödeme yönteminde olduğu gibi bankalar vesaiklerin kontrolünü yapmazlar. Bu durum ithalatçı açısından dezavantaj oluşturur.
  • Bankalar sadece vesaik transferi ve ödemeye aracılık eder.

Vesaik Mukabili Ödeme Yönteminde Taraflar

  • İhracatçı (Amir): Malları gönderen ve sonrasında ihraca ilişkin evrakları bankasına teslim etmekle yükümlü kişidir.
  • Tahsile Gönderen Banka: İhracatçının bankasıdır, ihracatçının teslim ettiği evrakları ibraz bankasına iletmekle yükümlüdür.
  • İbraz Bankası: İhracatçının bankasından evrakları teslim eden ve ithalatçıya bildiren bankadır. Sonrasında mal bedelini tahsil eder.
  • Muhatap: İthalatçının kendisidir. Evrakları teslim alırken ödeme yükümlülüğünü yerine getirir.

Vesaik mukabili ödeme yöntemi hem ihracatçı hemde ithalatçı için bazı avantajlar barındırmaktadır. Buna orantılı olarak bazı dezavantajları da bulunmaktadır. Buyurun bunları maddeler halinde ihracatçı ve ithalatçı gözünden inceleyelim.

İhracatçı için Avantaj ve Dezavantajları

  • Kısmi olarak parasını alma garantisi elde eder. Ödeme sisteminin yapısı gereği ithalatçı herhangi bir ödeme yapmadan malları gümrükten alamayacaktır.
  • Hiç tanımadığı ve daha öncesinde iş yapmadığı ithalatçı ile çalışma fırsatı vardır.
  • Mal mukabili ödeme yöntemine göre daha garanti bir yöntemdir. Mal mukabili ödeme yöntemi konusunda ısrar eden alıcılara opsiyon olarak sunulabilir.
  • İhracatçı açısından en büyük dezavantaj ise ihracat gerçekleştirilip evraklar gönderildikten sonra alıcının gerekli evrakları gelip bankasından almama durumudur. Bu durumda mallar gümrükte bekler ve herhangi bir ödemede alamamış olur.

İthalatçı için Avantaj ve Dezavantajları

  • Ödeme yaptıktan sonra fiziki bir mal alacağını garanti etmiş olur.
  • Uluslararası ticarette hiç tanımadığı bir firma karşısında kendini kısmet güvence altına alır ve ödeme yaptıktan sonra gümrükte malların kendini beklediğini bilir.
  • Peşin ödemeye opsiyon olarak kullanılabilecek bir ödeme yöntemidir.
  • İthalatçı açısından en büyük risk bankaya ödeme yaparak sevk evraklarını aldıktan sonra teslim aldığı malların sipariş verdiği mallar olmaması riskidir. Bunun nedeni ödeme yapmadan malları kontrol edememesidir.

Vesaik Mukabili Ödemeler Nasıl Yapılır?

Vesaik mukabili ödemelerde çok fazla çeşit olmamakla birlikte 2 şekilde ödeme yapılabilir. Bunlardan biri peşin ödeme diğeri ise vadeli ödemedir.

  1. Peşin Ödeme: Banka tarafından ibraz edildikten sonra evrakları almaya gittiğinde ihraç bedelini peşin olarak tamamını ödemesi durumudur. Ödemeyi yaparak evrakları teslim alır ve sonrasında malı gümrükten çeker.
  2. Vadeli Ödeme: Alıcının vadeli poliçeyi kabul etmesi ve imzalaması durumda bir vade belirlenerek evraklar alıcıya teslim edilir. Vadesi geldiğinde alıcı bankasına ödeme yapar.

Vesaik Mukabili Ödeme Sistemi Nasıl İşler?

  1. İlk olarak tüm ödeme yöntemlerinde olduğu gibi taraflar arasında bir anlaşma yapılır. Teklifler düzenlenir ve iki tarafta kabul ettiğinde sözleşme aşamasına geçilir.
  2. Uluslararası geçerliliği olan bir sözleşme hazırlanır ve iki tarafta imzalar. Yapılan sözleşmede ödeme yönteminin vesaik mukabili olarak belirtilmesi gereklidir.
  3. Sonrasında ihracatçı malları hazırlayarak yüklemeyi yapar. Gümrüğe sevk edilen mallara ilişkin evrakları alarak bankasına teslim eder.
  4. Evrakları teslim alan tahsil bankası ithalatçıya ibraz etmesi için malları karşı ülkedeki ibraz bankasına ulaştırır.
  5. İbraz bankası evraklar eline ulaştığında ithalatçıya ödeme yapması için bildirim yapar. Bu bildirim ile ithalatçıdan ödeme veya ödeme garantisi talep edilir.
  6. İthalatçı ibraz bankasına gelerek peşin veya vadeli ödeme karşılığında malı gümrükten çekebileceği evrakları teslim alır.
  7. Sonrasında ibraz bankası aldığı ödemeyi ihracatçının bankasına iletir ve ithalatçı da teslim aldığı evraklar ile birlikte gümrükten malını çeker.
Umut Türkümdeyen
Balıkesir Üniversitesi Uluslararası Ticaret / Balıkesir Universty International Trade