Akreditif uygun ibraz olarak bilinen "Complying Presentation" akreditif şartlarının sorunsuz şekilde yerine getirilmesi ve hata olmaması durumudur.

Akreditif ödeme yönteminde uygun ibraz olarak bilinen “Complying Presentation” akreditif şartlarının sorunsuz şekilde yerine getirilmesi ve herhangi bir hatanın olmaması durumudur. Bildiğimiz üzere akreditif “Letter of Credit L/C” dış ticarette en çok kullanılan ödeme yöntemleri arasında yer alıyor. Akreditif diğer ödeme yöntemlerine kıyasla alıcı ve satıcıyı eşit derecede koruyan ve risk unsurlarını minimuma indiren bir sistem. Bu derece güvenli bir sistem olmasının altında işlem yoğunluğunun çok olması bulunuyor. İşlem yoğunluğu çok olan bir ödeme sisteminde hata yapmak veya eksik belge düzenlemek gibi birçok durumla karşılaşılabiliyor. Bu durumlarda uygun ibraz kavramı devreye giriyor. Akreditif şartlarının eksiksiz yerine getirilmesi durumunda verilen onay ticaretin sorunsuz sonuçlanması ve ödemenin eksiksiz alınması için önemli bir husus.

Dış ticarette çoğunlukla taraflar arasında güven unsuru sağlam temellere dayanmıyor. Bu nedenle satıcı ödemesini garanti altına almak alıcı ise ödemesini yaptığı malları eksiksiz teslim almak istiyor. Bunun için akreditif en uygun yöntemler arasında. Bankaların aracılık etmesi ve kati belirli şartların bulunması iki tarafı da garanti altına alıyor. Tabiki böyle bir sistemin taraflar açısından getirdiği bazı yükümlülükler bulunuyor. İhracatçının dikkat etmesi gereken unsurların başında akreditifin şartlarını eksiksiz yerine getirmek ve bu kavramı gerçekleştirmek olacaktır. Bu nedenle uygun ibraz “Complying Presentation” iyice anlaşılmalı ve detaylarına hakim olunmalıdır.

Bu yazımızda sizlerle akreditif sisteminde uygun ibraz kavramını ve ne şekilde gerçekleşeceğini inceleyeceğiz.

Uygun İbraz (Complying Presentation) Nedir?

Yazımızın giriş kısmında da bahsettiğimiz üzere uygun ibraz genel hatları ile ihracatçının malları eksiksiz şekilde hazırlaması, yüklemesi ve sonrasında kendisine sunulan şartları eksiksiz yerine getirmesi ile oluşur. İhracatçının yüklemeye ve akreditif şartlarına uygun belgeleri bankaya eksiksiz ibraz etmesi gerekmektedir. Bankalar ibraz edilen evrakları belirli standartlar doğrultusunda inceleyerek uygun olup olmadığına karar vermektedir. Bu standartlar günümüz akreditif sisteminde akreditifin şartları, akreditif kurallarının uygulanabilir hükümleri ve uluslararası standart bankacılık uygulamasına dayanmaktadır. Bankanın bu standartlar doğrultusunda incelediği evraklara onay vermesi durumunda oluşur.

Uygun İbraz için Bankaların Yaptığı İncelemeler

Teslim edilen vesaiklerin incelenmesi ve uygun kontrolü bankalar tarafından yapılır. İhracatçının sorunsuz şekilde ödeme alması ve ticareti başarıyla sonuçlandırması uygun ibraza bağlıdır. Bu anlamda uygun ibraz bankaların vesaikleri incelemesi ve onaylaması sonucunda oluşur. Bankalar evraklara onay vermeden önce bazı incelemeler yapar, buyurun bu aşamaları birlikte inceleyelim;

Belgelerin Akreditif Şartlarına Uygunluğu

Uygun ibrazın gerçekleşmesi için ilk ve en önemli şart belgelerin akreditif şartlarına uygunluğudur. İthalatçı akreditif başvurusu yapmadan önce taraflar arasında bir anlaşma yapılır. Bu anlaşma hükümlerinde gerçekleşecek ticaretin tüm detayları ve şekilleri belirtilir. Bu şartların eksiksiz şekilde yerine getirilmesi gereklidir. İhracatçının gerekli vesaikleri bankaya iletmesi ile birlikte yapılacak ilk incelemede budur. Banka hazırlanan evrakların taraflar arasında yapılan anlaşmaya uygun olup olmadığını inceler ve karar verir. Bu şartların belgelerde yer alması onay için en kritik koşuldur.

Akreditif Kurallarına Uygunluk

Taraflar arasında yapılan anlaşmaya uygun şartların yerine getirilmesine ek olarak bankalar güncel akreditif kurallarına göre inceleme yapar. Hazırlanan belgelerin güncel akreditif kurallarına uyup uymadığı diğer bir inceleme aşamasıdır. ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından oluşturulan ve günümüzde kullanılan UCP 600 akreditif kuralları geçerlidir. Buna yönelik yapılan incelemeler doğrultusunda belgelerin kurallara uyup uymadığı araştırılır. UCP 600 kurallarına uymayan vesaikler banka tarafından onaylanmaz.

Uluslararası Standart Bankacılık Uygulaması Uygunluk

Diğer aşamalardan geçen evraklar son olarak uluslararası standart bankacılık uygulaması gereğince incelenir. Uluslararası Standart Bankacılık uygulaması ICC tarafından yayınlanan ISBP 745 ismindeki bir kitapçıktır. Bankalar yapılan incelemede bu kitapçığı klavuz olarak alır ve buna yönelik incelemelerini yapar. Evrakların bu aşamadan da geçmesi ile birlikte uygun ibraz şartları yerine getirilmiş ve uygun ibraz oluşturulmuş olacaktır.

Uygun İbraz Oluşmaması Durumunda Ne Olur?

Uygun ibraz şartlarının tamamlanamaması ve banka tarafından uygun ibraz verilmemesi durumunda rezerv oluşur. Rezerv ihracatçının gerekli akreditif şartlarını yerine getirmemesi ve banka tarafından onay alamaması demektir. Rezerv durumunda akreditif güvencesi ortadan kalkmaktadır. İhracatçının rezerv yaşaması durumunda banka ödemeyi ancak ithalatçı onayı ile yapabilir. Böyle bir durumda ithalatçının onay vermesi ve ihracatçının parasını alması riske girecektir. Bu nedenle rezerv oluşması ihracatçı firma için oldukça riskli ve istenmeyen bir durumdur.

Akreditif Rezerv ve İhracatçı Firma

İhracatçı rezerv yaşadığı durumda bazı aksilikler ile karşı karşıya kalacaktır. Bu aksilikler ticari hayatta hiç istenmeyen ve firmayı zora sokacak durumlar yaratabilir. Bir önceki başlıkta da bahsettiğimiz gibi rezerv durumunda banka ithalatçıdan onay almak ister. İthalatçının onayı olmadan herhangi bir ödeme yapmayacaktır. Böyle durumlarda ihracatçı aşağıdaki zorluklar ile karşı karşıya kalabilir;

  • Rezerv oluşması durumunda ekstra rezerv masrafları ortaya çıkacaktır.
  • İthalatçı firma onay verse bile ihracatçının alacağı ödeme gecikecektir.
  • İthalatçı böyle durumlarda ekstra pazarlık yaparak ihracatçıya istemediği şartları kabul ettirmek için uğraşabilir.
  • İthalatçı hiçbir zaman mal bedelini ödemeyebilir.
Umut Türkümdeyen
Balıkesir Üniversitesi Uluslararası Ticaret / Balıkesir Universty International Trade